Woord van de voorzitter

De geschiedenis herhaalt zich

 

Op zondag 26 maart volgde ik op radio Klara toevallig het van 10 tot 11- programma “Berg en Dal”. In deze interessante uitzending had Pat Donnez zijn collega-radiopresentator Kurt van Eeghem te gast van wie recent een boek verscheen onder de titel Schone Kunsten. 

 

Tijdens het gesprek raakte Van Eeghem een compleet genegeerd probleem aan. Het heeft te maken met ons onderwijs en het begint met het begrip “humaniora” dat, in tegenstelling tot vroeger, helemaal van zijn betekenis wordt ontdaan. En dit verschijnsel is te wijten aan het totale gemis aan aandacht voor een nochtans zeer belangrijke aangelegenheid, namelijk het opvoeden van de jongeren tot mens. Met andere woorden, aldus Van Eeghem, de aandacht gaat zo goed als uitsluitend naar alleen maar het “kennen” wat uiteindelijk leidt tot het creëren van robotten en niet naar het “kunnen” door het negeren van het vak geschiedenis en tot zekere hoogte ook de taal, dit zijn precies de kenmerken bij uitstek die samengaan met het mens zijn. In het vak geschiedenis bijvoorbeeld ligt de klemtoon niet meer op het doorgeven van kennis over het verleden maar worden de leerlingen aangezet tot het verzinnen van de geschiedenis. Dit is een streng verdict dat ik zeker niet tegen zal spreken, tenzij het niet zou stroken met de werkelijkheid wat ik zou betwijfelen gezien het gehalte van de gast. 

 

Kurt van Eeghem is niet alleen een cultuur-erudiet maar is ook een vriend van de Nederlandse taal. In De Scherpslijper, dit is de jongste tak uit het programma Iedereen beroemd van de Vlaamse televisie, kanaal EEN, behandelt hij iedere woensdag een taalfout. En hij doet dit op een ludieke, op een onnavolgbare manier. Hij kan gerust een spits worden genoemd in de strijd ter bevordering van het standaard Nederlands. Hij spreekt trouwens mooi Nederlands. En hij trekt ten strijde tegen het zogeheten Verkavelings-Vlaams dat onder meer in zijn eigen VRT furore maakt, althans in heel wat programma’s. Het richt onnoembare schade aan “en zo draaien we verder rond de kerktoren en plooit Vlaanderen terug op zichzelf. We voelen ons goed in ons ‘tussentaaltje’. We maaien ons gemillimeterd gazonnetje nog eens en zetten de auto in de was op de oprit. In’t VlomsIn’t verdomde Vloms. Na de verloedering van onze kennis van het Frans zijn er nu ook nog eens 16 miljoen Nederlanders waarmee we niet meer kunnen praten. Het gaat hier nu echt wel stinken naar provincialisme”, aldus een blijkbaar geërgerd doch strijdvaardig man. 

 

Het is steeds interessant om bij gelegenheid even achterom te kijken en al snuffelend wat te gaan grasduinen in oude nummers van ons tijdschrift. Zo in De Heemschutter nr. 189 (jaargang 2003). Daar wordt op p. 26-32 een polemiek uit de doeken gedaan die zich precies 170 jaar geleden in Geraardsbergen ontspon. De aanleiding? Een wijziging van de spelling in de Nederlandse taal. Dergelijke materie haalt steeds de publiciteit. Vaak wordt dan de gelegenheid aangegrepen om de nadruk te leggen, zowel in Nederland als in Vlaanderen, niet op wat Noord en Zuid bindt maar wel wat Noord en Zuid scheidt op het vlak van gemeenschappelijke standaardtaal. Een en ander ondenkbaars wordt dan uit de kast gehaald door beide antagonisten en zo ook in 1847. Toen werd een pennentwist gevoerd tussen de voor- en (vooral) tegenstanders van een algemene standaardtaal voor Noord en Zuid (door de tegenstanders in Vlaanderen steevast “Hollandsch” genoemd) en dit naar aanleiding van de nieuwe spelling die toen werd doorgevoerd. Merkwaardig is het scheldproza dat als een argument werd gehanteerd. 

 

Wie de huidige toestand vergelijkt met die van toen, kan niet anders dan heel wat gelijkenissen vast te stellen en te concluderen dat de “egt Vlaemsche taelvrienden” van 170 geleden blijkbaar terug zijn van weggeweest. 

 

Nil novi sub sole, zei men ten tijde van het Oude Rome. En er is inderdaad niets nieuws onder de zon… De geschiedenis herhaalt zich. Maar hoe minder men iets afweet van de geschiedenis, hoe minder het besef van dit sinds mensengeheugenis weerkerend fenomeen… 

 

Filip van Trimpont 

Voorzitter Gerardimontium 

 

 

Copyright © 2016 Gerardimontium en Johnny Van Bavegem. Alle rechten voorbehouden.
Gerardimontium, Geraardsbergse vereniging voor lokale geschiedenis | Guilleminlaan 103 – 9500 Geraardsbergen - tel.: 0476.70.13.92 | info@gerardimontium.be